Tiêu chảy do rối loạn tiêu hóa ở trẻ 5–10 tuổi thường liên quan đến ăn uống, không dung nạp thực phẩm, dùng kháng sinh hoặc mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Phần lớn trường hợp có thể chăm sóc tại nhà nếu trẻ vẫn tỉnh táo, uống được nước và không có dấu hiệu mất nước nặng.

1. Tiêu chảy do rối loạn tiêu hóa là gì?

Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều nước với số lần tăng lên so với bình thường. Ở trẻ em, tiêu chảy không phải lúc nào cũng do nhiễm khuẩn hay virus; đôi khi nguyên nhân nằm ở rối loạn tiêu hóa, không dung nạp thức ăn, hoặc hệ vi sinh ruột bị xáo trộn.

Ở nhóm trẻ 5–10 tuổi, tình trạng này thường xuất hiện sau bữa ăn, sau khi đổi sữa, sau khi dùng kháng sinh, hoặc khi trẻ ăn uống thất thường. Tiêu chảy do rối loạn tiêu hóa cực kỳ phổ biến ở trẻ từ 5 tuổi. Ba mẹ đã hiểu gốc rễ tại sao rối loạn tiêu hoá khiến con bị tiêu chảy chưa?

Khi hệ tiêu hóa hoạt động không ổn định, thức ăn không được tiêu hóa và hấp thu hiệu quả. Hậu quả là nước và chất điện giải không được tái hấp thu đầy đủ ở ruột, dẫn đến phân lỏng và đi ngoài nhiều lần.

2. Vì sao trẻ bị tiêu chảy?

Có vài nguyên nhân thường gặp nhất:

• Không dung nạp lactose: trẻ uống sữa xong có thể đầy bụng, đau bụng, đi ngoài phân lỏng.
• Rối loạn hệ vi sinh đường ruột: thường gặp sau dùng kháng sinh hoặc sau một đợt rối loạn ăn uống.
• Ăn uống không hợp vệ sinh: thực phẩm nhiễm bẩn, bảo quản kém, hoặc thức ăn đường phố không đảm bảo.
• Đổi chế độ ăn đột ngột: ăn quá nhiều đồ ngọt, nhiều dầu mỡ, thực phẩm lạ.
• Rối loạn tiêu hóa chức năng: trẻ đau bụng, chướng bụng, phân lỏng nhưng không nhất thiết có sốt.
• Stress và căng thẳng: ở trẻ lớn, yếu tố tâm lý cũng có thể làm ruột phản ứng bất thường.

Nếu trẻ cứ "ăn xong bị tiêu chảy", ba mẹ nên nghĩ đến khả năng thức ăn đó không phù hợp với hệ tiêu hóa của trẻ, hoặc có vấn đề hấp thu cần theo dõi kỹ hơn.

→ Dấu hiệu nghiêng về rối loạn tiêu hóa

Tiêu chảy do rối loạn tiêu hóa thường có một số biểu hiện khá điển hình:

• Phân lỏng, đi ngoài nhiều lần.
• Đau bụng âm ỉ hoặc quặn nhẹ.
• Đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu.
• Có thể buồn nôn hoặc nôn nhẹ.
• Có thể không sốt.
• Trẻ vẫn chơi được, nhưng mệt hoặc biếng ăn hơn bình thường.

Một số cha mẹ mô tả là "phân sống" hoặc "phân nhầy". Những dấu hiệu này không đủ để kết luận bệnh, nhưng nếu đi kèm tiêu chảy tái diễn thì nên cho trẻ đi khám để tìm nguyên nhân sâu hơn.

3. Phân biệt với tiêu chảy do virus

Đây là phần rất quan trọng vì nhiều ba mẹ hay nhầm lẫn.

Tiêu chảy do rối loạn tiêu hoá là khi:

• Có liên quan rõ đến bữa ăn, đổi sữa, dùng kháng sinh.
• Trẻ ít hoặc không sốt.
• Đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy tái diễn.
• Trẻ vẫn tỉnh táo, chơi được phần nào.

Tiêu chảy do virus khi:

• Khởi phát đột ngột.
• Có thể kèm nôn nhiều, sốt nhẹ.
• Có thể lây trong gia đình hoặc lớp học.
• Trẻ mệt rõ hơn, có nguy cơ mất nước nhanh hơn.

Trên thực tế, hai nhóm bệnh này có thể chồng lấp. Vì vậy, nếu trẻ tiêu chảy kéo dài hơn vài ngày, hoặc có máu trong phân, ba mẹ không nên chỉ tự xử trí tại nhà.

4. Trẻ bị tiêu chảy nên làm gì?

Điều quan trọng nhất là bù nước đúng cách. Khi trẻ đi ngoài nhiều lần, cơ thể mất nước và điện giải rất nhanh, nhất là nếu có nôn kèm theo.

Ba mẹ nên:

1. Cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, nhiều lần.
2. Dùng dung dịch bù nước đường uống theo hướng dẫn y tế nếu trẻ mất nước.
3. Tiếp tục cho trẻ ăn, không nhịn ăn quá mức.
4. Chia nhỏ bữa ăn trong ngày.
5. Ưu tiên món mềm, dễ tiêu như cháo, súp, cơm nát, chuối, táo nghiền.

Không nên tự ý cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy khi chưa hiểu nguyên nhân. Kháng sinh cũng không nên dùng tùy tiện, vì chỉ có ích trong một số trường hợp cụ thể do bác sĩ chỉ định.

5. Tiêu chảy nên ăn gì, kiêng gì?

Nên ăn

• Cháo, súp, cơm nát.
• Chuối chín, táo nghiền.
• Thức ăn mềm, ít dầu mỡ.
• Uống nước đầy đủ theo khả năng của trẻ.

Hạn chế

• Đồ chiên rán, nhiều dầu.
• Nước ngọt, nước có gas.
• Thức ăn sống, tái, không đảm bảo vệ sinh.
• Sữa hoặc món có lactose nếu trẻ uống vào là đau bụng, tiêu chảy rõ hơn.

Nếu nghi trẻ bị không dung nạp lactose, cha mẹ không nên tự cắt toàn bộ sữa lâu dài mà nên cho bác sĩ đánh giá trước.

6. Cách phòng ngừa tái phát

Muốn giảm nguy cơ tiêu chảy tái phát, ba mẹ nên xây dựng các thói quen:

• Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Ăn chín uống sôi.
• Không để trẻ ăn thực phẩm không rõ nguồn gốc.
• Không lạm dụng kháng sinh.
• Duy trì chế độ ăn đa dạng, đầy đủ dinh dưỡng, điều độ và không bỏ bữa.
• Theo dõi mối liên hệ giữa thức ăn và triệu chứng để phát hiện tác nhân kích hoạt.

Nếu trẻ hay tiêu chảy sau một loại sữa hoặc món ăn nhất định, hãy ghi lại thời điểm, món ăn và biểu hiện sau ăn.

Nguồn tham khảo

1. Symptoms & Causes of Chronic Diarrhea in Children - National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (niddk.nih.gov)
2. Zinc supplementation in the management of diarrhoea - World Health Organization (who.int)
3. Bé bị tiêu chảy kéo cấp: nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa - MEDLATEC (medlatec.vn)

---

🌿 Muốn có một người đồng hành trên hành trình nuôi con?

Nếu bài viết này giúp chị hiểu thêm về sức khỏe của con, thì đây mới chỉ là bước đầu.

Tại giaxuantrang.com, Trang chia sẻ miễn phí những kiến thức và trải nghiệm dành cho cha mẹ về:

• ✔ Sức khỏe từ gốc cho mẹ và con
• ✔ Tâm lý và sự phát triển của trẻ
• ✔ Dinh dưỡng và cân bằng thể chất
• ✔ Những kinh nghiệm thực tế trên hành trình làm mẹ

👉 Khám phá thêm tại: https://giaxuantrang.com

Hy vọng Trang sẽ là người đồng hành cùng gia đình chị trên hành trình nuôi con khỏe mạnh và hạnh phúc.