Rối loạn tiêu hóa ở trẻ thường trở nặng không phải vì bệnh nặng, mà vì cha mẹ mắc những sai lầm trong chăm sóc. Dưới đây là 5 sai lầm phổ biến nhất.

1. Tự ý dùng kháng sinh khi trẻ tiêu chảy

Kháng sinh chỉ có tác dụng đối với bệnh do vi khuẩn. Đa phần các trường hợp tiêu chảy ở trẻ em, đặc biệt tiêu chảy cấp, do virus Rotavirus hoặc vi rút gây ra, không cần kháng sinh. Tự ý dùng kháng sinh khi trẻ tiêu chảy không chỉ không giúp cầm tiêu chảy mà còn làm hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng, gây rối loạn tiêu hóa nặng hơn.

Kháng sinh gây gì?

• Tiêu chảy do kháng sinh: thuốc kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi trong ruột.
• Kháng kháng sinh: vi khuẩn gây bệnh trở nên khó chữa hơn.
• Dị ứng, sốc phản vệ: có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Nên làm gì?

• Không tự ý mua kháng sinh cho trẻ tiêu chảy.
• Đi khám bác sĩ để chẩn đoán nguyên nhân (virus hay vi khuẩn).
• Chỉ dùng kháng sinh khi bác sĩ chỉ định và uống đủ liều, đủ thời gian.

2. Pha Oresol không đúng tỷ lệ

Oresol (ORS – dung dịch bù nước đường uống) là biện pháp cấp cứu đầu tiên khi trẻ bị tiêu chảy mất nước. Tuy nhiên, nếu pha không đúng tỷ lệ, nước uống có thể quá mặn hoặc quá ngọt, làm tiêu chảy nặng hơn và mất nước nghiêm trọng hơn.

Sai lầm phổ biến:

• Chia nhỏ gói ORS để pha làm mấy lần.
• Pha với sữa, nước khoáng, nước canh, nước trái cây, nước ngọt.
• Cho thêm đường vào.
• Không khuấy đều, chất bột chưa tan hoàn toàn.
• Dùng dung dịch đã pha quá 24 giờ.

Cách pha đúng:

• Pha toàn bộ gói ORS với vừa đủ lượng nước sạch theo hướng dẫn nhà sản xuất.
• Khuấy đều cho bột tan hoàn toàn.
• Chỉ pha với nước sạch, không pha với sữa hoặc nước khác.
• Không cho thêm đường.
• Dung dịch đã pha chỉ dùng trong 24 giờ, nếu cần dùng lại phải pha gói mới.

3. Lạm dụng men vi sinh, nghĩ càng nhiều càng tốt

Men vi sinh (probiotic) chứa lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ điều trị và phòng ngừa rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, "càng nhiều càng tốt" là quan niệm sai. Lạm dụng men vi sinh có thể gây rối loạn tiêu hóa mới (đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy), mất cân bằng hệ vi sinh thêm phức tạp, và không có lợi nếu không đúng loại, không đúng liều.

Lời khuyên cho ba mẹ khi dùng men vi sinh cho con:

• Dùng men vi sinh theo chỉ định bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
• Chọn loại men phù hợp với độ tuổi và tình trạng rối loạn.
• Tuân thủ liều lượng khuyến nghị, không tự ý tăng liều.
• Không dùng men vi sinh để thay thế các biện pháp cấp cứu như bù nước, oresol.

4. Đổi sữa liên tục khi trẻ rối loạn tiêu hóa

Khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa, nhiều cha mẹ đổi sữa liên tục với suy nghĩ: sữa này không tốt thì đổi sữa khác, sữa này con không hấp thu thì đổi loại khác. Việc này làm hệ tiêu hóa của trẻ không kịp thích nghi, dễ bị rối loạn hơn; tăng nguy cơ không dung nạp lactose hoặc dị ứng đạm sữa; gây tiêu chảy tái diễn, biếng ăn, chậm tăng cân.

Ba mẹ chỉ nên đổi sữa cho bé khi:

• Khi trẻ không dung nạp lactose rõ ràng (uống sữa xong đau bụng, tiêu chảy nặng).
• Khi trẻ dị ứng đạm sữa bò (tiêu chảy, nổi mẩn).
• Khi trẻ suy dinh dưỡng, nhẹ cân và cần sữa công thức chuyên biệt.
• Khi bác sĩ dinh dưỡng hoặc bác sĩ nhi khuyến nghị đổi sữa.

Bí quyết cho ba mẹ hết bí:

• Không đổi sữa liên tục khi trẻ rối loạn tiêu hóa chưa rõ nguyên nhân.
• Ghi lại nhật ký ăn uống: loại sữa, lượng uống, triệu chứng sau uống.
• Đi khám bác sĩ để tìm nguyên nhân (không dung nạp, dị ứng, rối loạn chức năng).
• Nếu phải đổi sữa, đổi một lần, theo dõi ít nhất 2–4 tuần.

5. Ép trẻ ăn thật nhiều để "lấy lại sức"

Khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa, nhiều cha mẹ muốn trẻ ăn nhiều để "lấy lại sức". Tuy nhiên, đây là sai lầm khiến ruột bị quá tải, khó tiêu hóa, dễ tiêu chảy nặng hơn; trẻ đầy hơi, đau bụng, chướng bụng; trẻ biếng ăn hơn, mất hứng ăn, lâu dài gây suy dinh dưỡng.

Thay vì bắt con ăn nhiều, ba mẹ hãy:

• Chia nhỏ bữa ăn: 5–6 bữa/ngày, mỗi bữa một ít.
• Chọn món dễ tiêu, mềm: cháo, súp, cơm nát, chuối, táo nghiền.
• Uống đủ nước, đặc biệt oresol nếu tiêu chảy.
• Tăng dần lượng ăn khi trẻ bình phục dần.

Những điều cha mẹ nên nhớ

1. Không tự ý dùng kháng sinh khi trẻ tiêu chảy.
2. Pha Oresol đúng tỷ lệ, không chia nhỏ gói, không pha với sữa/nước khác.
3. Không lạm dụng men vi sinh, dùng theo chỉ định bác sĩ.
4. Không đổi sữa liên tục, tìm nguyên nhân trước khi đổi.
5. Không ép trẻ ăn nhiều, chia nhỏ bữa, ăn thức ăn dễ tiêu.

Rối loạn tiêu hóa thường có thể cải thiện tại nhà nếu chăm sóc đúng, nhưng cần khám sớm khi có dấu hiệu nặng hoặc kéo dài.

Nguồn tham khảo

1. Cách chăm sóc trẻ bị tiêu chảy - Sở Y tế Ninh Bình (cdc.ninhbinh.gov.vn)
2. Trẻ bị rối loạn tiêu hoá nên ăn uống như thế nào - Trạm Y tế Phường Hiệp Phú (tytphuonghiepphu.medinet.gov.vn)
3. Hiểu đúng về ORS - báo Dân Trí (dantri.com.vn)

---

🌿 Muốn có một người đồng hành trên hành trình nuôi con?

Nếu bài viết này giúp chị hiểu thêm về sức khỏe của con, thì đây mới chỉ là bước đầu.

Tại giaxuantrang.com, Trang chia sẻ miễn phí những kiến thức và trải nghiệm dành cho cha mẹ về:

• ✔ Sức khỏe từ gốc cho mẹ và con
• ✔ Tâm lý và sự phát triển của trẻ
• ✔ Dinh dưỡng và cân bằng thể chất
• ✔ Những kinh nghiệm thực tế trên hành trình làm mẹ

👉 Khám phá thêm tại: https://giaxuantrang.com

Hy vọng Trang sẽ là người đồng hành cùng gia đình chị trên hành trình nuôi con khỏe mạnh và hạnh phúc.